Jasność (brightness)

Brightness to odczucie, jak dużo światła wysyła albo odbija dany obszar. Jest to miara bezwzględna: ta sama kartka wydaje się jaśniejsza w słońcu niż w pokoju, choć w obu przypadkach jest "biała".

Brightness a lightness

Język polski ma jedno słowo "jasność" na dwie różne rzeczy, które kolorymetria rozróżnia:

• brightness: ile światła się widzi, bezwzględnie. Rośnie, gdy zwiększamy oświetlenie.
• lightness, jasność względna: jak jasna jest barwa w porównaniu z bielą w tych samych warunkach. Nie zmienia się, gdy zwiększamy oświetlenie całej sceny.

Szara kartka w słońcu ma dużą brightness, a w cieniu małą. Lightness w obu przypadkach jest podobna, bo kartka jest tak samo szara w porównaniu z białą kartką obok. Oko i mózg bardzo dobrze oceniają lightness, a dużo gorzej brightness: dlatego trudno na oko zgadnąć, ile luksów jest w pomieszczeniu.

Brightness a luminancja

Luminancja to wielkość fizyczna, mierzona fotometrem w kandelach na metr kwadratowy. Brightness to odczucie. Rosną razem, ale nie proporcjonalnie: dwa razy więcej luminancji nie wygląda na dwa razy jaśniej. Zależność przypomina pierwiastek albo logarytm i zależy od otoczenia. Ta sama luminancja ekranu wydaje się oślepiająca w ciemnym pokoju i blada w słońcu.

W modelach wyglądu barwy, takich jak CIECAM02 i CAM16, brightness oznacza się literą Q, a lightness literą J. Q zależy od luminancji bieli i otoczenia, J nie.

B w modelu HSB

W programach Adobe trzecia składowa modelu HSV nazywa się brightness. Mimo nazwy nie jest to brightness w powyższym sensie, tylko po prostu największa składowa RGB:

Taka "jasność" ma dwie wady. Po pierwsze, ignoruje dwie mniejsze składowe: czerwień (255, 0, 0) i biel (255, 255, 255) mają obie B = 100%. Po drugie, nie uwzględnia czułości oka: czysta żółć i czysty błękit mają B = 100%, choć żółć wydaje się dużo jaśniejsza.

Gdy potrzebna jest miara jasności zgodna z tym, co widzi człowiek, właściwym wyborem jest L* z CIELAB, a nie B z HSB.